Kazı kararını belirleyen üç girdi
İksa sistemi kazı derinliğine değil; zemin profiline, yeraltı suyuna ve çevre kısıtına göre seçilir. Samsun kıyı parsellerinde üçü de zorlayıcıdır: gevşek alüvyon, yüzeye yakın su tablası ve dar parsel. Literatürde 4 m kazıda dahi konsol sistemin yetersiz kaldığı, ankraj gibi yatay destek gerektiği örneklenmiştir.
Konsol perdenin bittiği yer genellikle taşıma kapasitesi değil, kabul edilen yatay deplasmandır. Deplasman eşiği komşu yapının hassasiyetine göre projede sayısal olarak tanımlanmalı ve inklinometre ile doğrulanmalıdır. Ayrıntı: Derin Kazıda İksa Seçimi: Ankrajlı Kazıklı Perde.
Su kesme ve çevre güvenliği
Yüksek su tablası; kazık aralıklarından malzeme kaybı, kazı tabanında kabarma ve komşu parselde su çekimine bağlı oturma riskini öne çıkarır. Çözüm kümesi tek bir yöntem değildir: kazık aralığının azaltılması, kazıklar arası jet grout ile geçirimsizlik (TS EN 12716), sekant perde, kontrollü su seviyesi düşürme ve çevre oturmasının izlenmesi birlikte değerlendirilir.
Ankrajlar TS EN 1537 kapsamındadır: serbest boy kayma kamasının dışında bitmeli, kök boyu kararlı tabakada teşkil edilmelidir. Kabul deneyi uygulanan her ankrajda yapılır; kilitleme yükü deney sonucuna göre belirlenir. Ankraj kök boyu komşu parsele giriyorsa mülkiyet izni imalat öncesinde çözülür.
Kayıt ve izleme
İnklinometre kuyusu kazı başlamadan teşkil edilir ve baz okuması alınır; komşu yapılarda oturma ve çatlak izleme noktaları işaretlenir; yeraltı suyu piezometre ile izlenir. Bu kalemler sözleşme kapsamına yazılmadığında saha kararları ölçüsüz kalır.
Sık sorulan sorular
Kentsel dönüşüm parselinde bitişik nizam kazı yapılabilir mi?
Yapılır; belirleyici olan komşu yapının temel tipi, derinliği ve iksa hattına mesafesidir. Bitişik nizamda genellikle ankrajlı kazıklı perde veya mini kazık + püskürtme beton çözümü kurulur, kazı kademeli ilerler ve deplasman ölçümüyle takip edilir.
Ankraj yerine payanda kullanılabilir mi?
Kullanılabilir; dar ve düzenli planlı kazılarda iç payanda ekonomiktir ama iş akışını kilitler. Geniş veya düzensiz planlarda ankraj tercih edilir. Komşu parsele ankraj giremiyorsa payanda tek seçenek olabilir.
Kazı sırasında su çekimi komşu yapıyı etkiler mi?
Etkileyebilir. Kontrolsüz su düşürme, çevredeki zeminde efektif gerilme artışı ve oturma yaratır. Bu nedenle geçirimsizlik perdesiyle kazı içinde kalan suyun çekilmesi, çevre su seviyesinin piezometreyle izlenmesi ve debinin kayıt altına alınması gerekir.