Sürdürülebilirlik

Yaklaşım

Zemin iyileştirme ve derin temel işlerinde çevresel etkinin büyük bölümü iki kalemden gelir: kullanılan çimento (bağlayıcı) miktarı ve sahada oluşan atık süspansiyon ile kazı malzemesi. Bu sayfa, bu iki kalemi teknik olarak nasıl yönettiğimizi anlatır; proje bazlı rakamlar mühendis doğrulaması sonrası eklenir ve o zamana kadar görünür biçimde işaretlenir.

Çimento dozajı ve karışım tasarımı

Jet grout ve DSM kolonlarında hedef, projede istenen dayanımı sağlayan en düşük bağlayıcı dozajını bulmaktır; fazla çimento hem maliyet hem karbon yükü demektir. Bu nedenle üretime başlamadan önce sahadan alınan zemin numuneleriyle laboratuvar karışım tasarımı yapılır: farklı su/çimento oranı ve dozajlarla hazırlanan numunelerin 7 ve 28 günlük basınç dayanımları ölçülür, hedef dayanımı güvenli payla sağlayan dozaj seçilir.

Seçilen dozaj sahada deneme kolonuyla doğrulanır; kolon karotlarının dayanımı laboratuvar sonucuyla karşılaştırılır ve üretim dozajı bu noktada sabitlenir. Üretim boyunca çimento tüketimi kolon bazında kaydedilir; kayıt hem hakediş hem de tüketim izleme içindir.

• Laboratuvar karışım tasarımı: zemin tipi, organik içerik ve hedef dayanıma göre dozaj seçimi
• Deneme kolonu ile saha doğrulaması; karot dayanımı ↔ laboratuvar sonucu
• Kolon bazlı çimento tüketim kaydı; teorik–gerçek karşılaştırması
• Dozaj aralığı proje bazında belirlenir: laboratuvar karışım tasarımı ve deneme kolonu sonucuna göre, hedef dayanımı güvenli payla sağlayan en düşük bağlayıcı seçilir.

Jet grout / DSM ile kazık: beton hacmi karşılaştırma yöntemi

Aynı yük ve oturma hedefi için kazıklı temel ile iyileştirilmiş zemin üzerinde yüzeysel temel seçeneklerinin malzeme yükü karşılaştırılabilir. Karşılaştırma yöntemi şudur: kazıklı seçenekte kazık adedi × kesit alanı × boy ile toplam beton hacmi ve donatı tonajı hesaplanır; iyileştirme seçeneğinde kolon adedi × kesit alanı × boy ile işlenen zemin hacmi ve bu hacme karşılık gelen bağlayıcı (çimento) tüketimi hesaplanır. İki seçenek, beton ve çimento kütlesi üzerinden karşılaştırılır.

Bu karşılaştırma yalnızca yöntem seçiminin bir girdisidir; taşıma gücü, oturma, sıvılaşma ve komşu yapı ölçütleri önceliklidir ve karar geoteknik projecinindir. İyileştirme seçeneği her zaman daha az malzeme demek değildir: kalın yumuşak tabakada sık kolon düzeni, seyrek ve derin kazık grubundan daha fazla bağlayıcı gerektirebilir.

• Kazık seçeneği: beton hacmi (m³) + donatı (t) + kazı/kuyu atığı
• İyileştirme seçeneği: işlenen zemin hacmi (m³) + çimento (t) + atık süspansiyon
• Karşılaştırma proje bazında raporlanır: aynı sahada karışım tasarımı öncesi kabul dozajı ile uygulanan dozaj, hakediş ekindeki kayıtlarda görünür.

Atık süspansiyon ve kazı malzemesi yönetimi

Jet grout imalatında yüksek basınçla zemine verilen süspansiyonun bir bölümü, zemin parçacıklarıyla karışmış hâlde kuyu ağzından geri gelir. Bu atık süspansiyon sahada açılan çökeltme havuzlarında toplanır, katı kısım ayrıştırılır ve sertleştikten sonra kazı malzemesi olarak taşınır; sıvı kısım deşarj öncesi çökeltilir. Havuz hacmi ve boşaltma sıklığı iş programıyla birlikte planlanır; deşarj noktası ve taşıma kayıtları tutulur.

DSM'de zemin yerinde karıştırıldığı için atık süspansiyon oluşmaz; bu, kalın yumuşak tabakalarda DSM'nin tercih nedenlerinden biridir. Fore kazık delgisinde çıkan zemin ve kullanılan bentonit/polimer süspansiyon ayrı yönetilir; süspansiyon rejenerasyonla yeniden kullanılır, delgi malzemesi izinli döküm sahasına taşınır.

• Jet grout: çökeltme havuzu, katı–sıvı ayrımı, sertleşmiş atığın taşınması
• DSM: atık süspansiyon oluşmaz; yerinde karıştırma
• Fore kazık: süspansiyon rejenerasyonu, delgi malzemesinin izinli sahaya taşınması
• Atık taşıma ve deşarj kaydı proje bazında tutulur; lisanslı taşıyıcı ve bertaraf belgeleri iş sonu dosyasına eklenir.

Saha uygulamaları

• Ekipman bakımı ve yakıt/yağ sızıntı önlemleri: makine altı tavaları, saha içi yağ toplama
• Gürültü ve titreşim: fore kazık, CFA, DSM ve jet grout düşük titreşimli yöntemlerdir; yerleşim içinde çalışma saatleri idare kurallarına göre planlanır
• Su kullanımı: süspansiyon hazırlamada ölçülü su tüketimi ve mümkünse geri kazanım
• Kayıt: çevre boyutları listesi ve saha kontrol formları (ISO 14001 esaslı)