Statik Eksenel Yükleme Testi Nasıl Yapılır?

Test ne ölçer?

Test, kazık başına uygulanan bilinen bir yük altında kazık başının düşey deplasmanını (oturma) ölçer. Sonuç bir yük–oturma eğrisidir: tasarım yükünde ve test yükünde ölçülen oturma, boşaltma sonrası kalıcı oturma ve eğrinin biçimi, kazığın tasarım varsayımlarına uyup uymadığını gösterir. Test taşıma kapasitesini belgeler; gövde bütünlüğü için ayrıca süreklilik testi (PIT) yapılır.

Reaksiyon sistemi

Kazığa yük uygulamak için yükün karşılanacağı bir reaksiyon gerekir. İki yaygın düzen vardır: ölü yük platformu (test yükünün üzerinde ağırlıkta blok/kütle yığını) ve reaksiyon kazıklı sistem (test kazığının iki yanındaki çekme kazıklarına bağlı reaksiyon kirişi). Reaksiyon kazıkları test kazığından standartta belirtilen mesafede olmalıdır; aksi hâlde etkileşim sonucu bozar. Yük, kalibrasyonlu hidrolik kriko ve yük hücresiyle uygulanır; oturma, bağımsız referans kirişine bağlı deplasman ölçerlerle (en az üç–dört adet, simetrik) okunur.

• Ölü yük: test yükünün güvenli payla üzerinde kütle; platform stabilitesi ve zemin taşıma gücü kontrol edilir
• Reaksiyon kazığı: çekme kapasitesi test yüküne göre projelendirilir; mesafe TS EN ISO 22477-1'e göre (doğrulanacak)
• Ölçüm: kalibrasyonlu yük hücresi/manometre, referans kirişine bağlı deplasman ölçerler; kalibrasyon belgeleri raporda

Yük kademeleri ve bekleme

Yük, tasarım yükünün belirli oranlarında kademeli artırılır; her kademede oturma hızı standartta tanımlı stabilizasyon ölçütünün altına düşene kadar veya asgari bekleme süresi dolana kadar beklenir. Maksimum test yükü proje şartnamesine göre belirlenir; deneme (ön) kazıklarında tasarım yükünün 1,5–2 katı, üretim kazıklarında daha düşük oranlar tipiktir (doğrulanacak). Boşaltma da kademeli yapılır ve kalıcı oturma okunur. Program (kademe sayısı, bekleme süreleri, çevrim sayısı) teste başlamadan işverenle yazılı olarak mutabakata bağlanır.

• Yükleme: kademeli artış; her kademede oturma stabilizasyonu veya asgari bekleme
• Maksimum yük: proje şartnamesine göre; deneme kazığında tasarım yükünün 1,5–2 katı tipik (doğrulanacak)
• Boşaltma: kademeli; kalıcı oturma kaydı
• Süre: bir ila birkaç gün; programa bağlı

Oturma ölçümü ve kayıt

Her kademede belirli zaman aralıklarıyla (ör. 1, 2, 5, 10, 15, 30, 60 dakika ve sonrası) deplasman okumaları alınır; okuma sıklığı ve süresi standarda ve şartnameye göredir. Referans kirişi test yükünden ve reaksiyon sisteminden bağımsız olmalı, güneş ve sıcaklık etkisine karşı korunmalıdır. Ham veriler (yük, zaman, dört ölçerin okuması) tabloya işlenir; yük–oturma ve oturma–zaman grafikleri raporda yer alır.

Kabul

Kabul ölçütleri projede tanımlanır: tasarım yükünde izin verilen toplam oturma, boşaltma sonrası kalıcı oturma sınırı ve eğride ani oturma artışı (göçme belirtisi) olmaması tipik ölçütlerdir. Sonuçlar tasarım değerleriyle karşılaştırılır; sınır aşılırsa projeciye yazılı bildirim yapılır ve ek test ya da imalat kararı birlikte verilir. Rapor; proje ve kazık kimliği, imalat ve test tarihleri, ekipman ve kalibrasyon bilgileri, ham veri, grafikler ve değerlendirmeyi içerir; hakediş ekine uygun formattadır.

PIT (ASTM D5882) ile farkı

Düşük gerilmeli süreklilik testi (PIT), kazık başına el çekiciyle verilen hafif darbenin oluşturduğu gerilme dalgasının kaydıyla gövdedeki kesit değişimi, süreksizlik ve boy sapmasını gösterir; dakikalar sürer ve genellikle kazıkların tamamına uygulanır. Taşıma kapasitesini ölçmez. Statik yükleme ise kapasiteyi ve yük–oturma davranışını ölçer, günler sürer ve seçilen deneme kazıklarına uygulanır. İki test birbirini tamamlar: PIT bütünlük tarar, statik yükleme kapasiteyi doğrular.

Dinamik yükleme testi (PDA), ağır tokmak darbesiyle kapasite tahmini yapan ayrı bir yöntemdir; bünyemizde yapılmaz, talep edildiğinde dış laboratuvar organize edilir.

Bünyede yapılır

Statik eksenel yükleme testi, karot alma (TS EN 12504-1) ve PIT (ASTM D5882) ile birlikte kendi ekipman ve personelimizle yapılır ve raporlanır. İşveren veya yapı denetim talep ederse teste tanık olunması ve bağımsız laboratuvar tekrarı mümkündür. Ayrıntı: Testler.