Sıvılaşma, deprem sırasında suya doygun gevşek kum ve silt tabakalarının boşluk suyu basıncı artışıyla dayanımını kaybetmesidir. Zemin raporunda sıvılaşma potansiyeli belirtilen sahalarda çözüm, sıvılaşabilir tabakanın yerinde iyileştirilmesi veya yüklerin bu tabakanın altındaki taşıyıcı katmana kazıkla aktarılmasıdır.
Raporda ne yazıyor?
Zemin etüt raporunda TBDY-2018'e göre sıvılaşma analizi yapılmış ve güvenlik sayısı 1,1'in altında kalan tabakalar belirtilmişse, temel tasarımı bu tabakaları dikkate almak zorundadır. Raporun sondaj logları, SPT-N değerleri, dane dağılımı ve yeraltı su seviyesi, iyileştirme derinliğini ve yöntemi belirleyen girdilerdir.
Rapor yalnızca "sıvılaşma riski vardır" diyorsa tabaka kalınlığı ve derinliği için ek değerlendirme gerekebilir; raporu gönderirseniz 48 saat içinde hangi verinin eksik olduğunu belirtiriz.
Samsun'da nerede karşılaşılır?
Samsun kıyı şeridinde Atakum'un kıyıya yakın parsellerinde genç alüvyon, gevşek kum ve yüksek yeraltı suyu birlikte bulunur; Çarşamba Ovası'nda ise Yeşilırmak alüvyonu içinde kum-silt ara tabakaları sıvılaşma analizinde öne çıkar. Her iki bölge için zemin koşulları ve temel seçimi ayrı rehber sayfalarında anlatılmıştır.
- İlçe rehberi: Samsun Atakum'da Zemin Koşulları ve Temel Seçimi
- İlçe rehberi: Samsun Çarşamba Ovası'nda Zemin Koşulları ve Temel Seçimi
Çözüm seçenekleri
Yöntem seçimi, sıvılaşabilir tabakanın derinliği ve kalınlığı, yapı yükü, komşu yapı koşulları ve süreye göre yapılır; kesin karar geoteknik projecinindir.
- Jet grout kolonları: sıvılaşabilir tabaka içinde rijit elemanlar; kolon aralığı ve alan oranı tasarımla belirlenir. Kum ağırlıklı profillerde tercih edilir.
- DSM kafes/panel düzeni: kayma gerilmelerini üstlenen sürekli elemanlar; düşük titreşim ve az atık. Siltli-killi ara tabakalı profillerde uygundur.
- Fore kazık: yüklerin sıvılaşabilir tabakanın altına aktarılması; kazık gövdesinde negatif sürtünme ve deprem sırasında yanal yük etkileri projede değerlendirilir.
- Karma çözüm: kritik bloklarda kazık, diğerlerinde iyileştirme; blok bazında karar verilir.
Doğrulama
İyileştirme sonrası kolon karotlarıyla dayanım, gerektiğinde iyileştirme sonrası sondaj/SPT ile tabakanın hedef sıkılığa ulaştığı gösterilir. Karot alma, süreklilik ve statik yükleme testleri kendi bünyemizde yapılır; iyileştirme sonrası sondaj dış laboratuvarla sağlanır.
Referans
Samsun 19 Mayıs Yeşilova 2. Etap projesinde, Karadeniz kıyı düzlüğünde yüksek yeraltı suyu ve gevşek kum ara tabakaları altında DSM kolon iyileştirmesi uygulanmıştır. Kayseri Erkilet'te gevşek granüler tabakalar jet grout ile iyileştirilmiştir.
Karadeniz ve iç havzalarda tablo aynı değil
Sıvılaşma bölgesel bir etiket değil, parsel bazlı bir analiz sonucudur. Samsun Bafra Sahilkent'te CPT verileriyle yapılan çalışmada Mw 7,2 senaryosu için sıvılaşma potansiyeli indeksi sıfır bulunmuş, sonuç "az–yok" sınıfında değerlendirilmiştir; buna karşılık Ordu merkezde bir kamu binası sahasında 7,75 m ve altındaki seviyelerde sıvılaşma riski tespit edilmiştir. Aynı kıyı bandında iki farklı sonuç.
İç havzalarda tablo daha nettir: Tokat'ta yüksek sıvılaşma duyarlılığı Erbaa, Niksar ve merkez havzalarında yoğunlaşır; Amasya'da Suluova, Merzifon ve Taşova ova tabanları gevşek ve doygun kum-silt aradüzeyleri taşır. Bu nedenle teklif öncesi raporun sıvılaşma bölümünü sonucuyla değil, derinliğe göre güvenlik sayısı profiliyle okuruz.
- Ordu'da ölçülmüş bulgular ve jet grout referansları: Ordu bölge sayfası
- Tokat havza tabanları ve Vs30 verisi: Tokat bölge sayfası
- Amasya ova tabanları ve fay yakınlığı: Amasya bölge sayfası
- Tasarım mantığı: Sıvılaşma Azaltımı: Kolon Izgarası Tasarımı