Ordu

Zemin bağlamı

Ordu kıyı şeridi, Doğu Karadeniz volkanik temeli üzerine oturan dar kıyı düzlükleri ve akarsu ağızlarındaki Kuvaterner alüvyonundan oluşur; il 34 akarsu ile drene olur, en büyüğü 161 km uzunluğundaki Melet Irmağı'dır.

Altınordu merkezde yayımlanmış iki gerçek sondaj/proje verisi vardır (Köse ve diğerleri, İleri Teknoloji Bilimleri Dergisi, 2018): Ordu Üniversitesi Tıp Fakültesi Morfoloji Binası sahasında 0–20 m orta katı–sert az siltli kil, tabanda kum–kumlu çakıl, yeraltı suyu 1–2 m. Ordu Büyükşehir Belediyesi Hizmet Binası sahasında 0–1,5 m yapay dolgu, 1,5–12 m orta sıkı–sıkı killi çakıllı siltli kum, 12–15,45 m gevşek–orta sıkı ve deniz kabuğu içerikli siltli kum, yeraltı suyu 1,50 m.

Deniz kabuklu siltli kum seviyesi, merkezin kıyı/lagüner çökel ortamında oturduğunu doğrudan gösterir. SPT deneyleri 1,5 m aralıkla yapılmış; makalede N değer aralıkları sayısal olarak verilmediğinden bu sayfada tipik SPT aralığı yazılmamıştır.

Hâkim risk: oturma ve sıvılaşma

Ordu'da kritik olan taşıma gücünden çok oturmadır. Tıp Fakültesi sahasında hesaplanan oturma 17–25 cm ile kabul limitlerinin üzerindedir; belediye binası sahasında emniyetli taşıma gücü 1,5 kg/cm², oturma 13,9–27,7 mm olarak verilmiştir. Aynı sahada 7,75 m ve altındaki seviyelerde sıvılaşma riski tespit edilmiştir.

Yeraltı suyu 1,0–2,0 m olduğundan bodrumlu her yapıda kuru kazı ve kaldırma (uplift) problemi gündeme gelir. Merkezde 1,5 m mertebesinde yüzey dolgusu kayıtlıdır; kıyı dolgu alanlarında daha kalın olması beklenir (doğrulanacak).

Uygun yöntem

Ordu'da jet grout uygulaması ispatlıdır: Tıp Fakültesi projesinde 1.459 adet Ø60 cm kolon, 18–20 m derinlik, 7.333,93 m²; belediye hizmet binasında 690 adet Ø65 cm kolon, 12 ve 16 m derinlik, 3.564 m², yaklaşık 150 kg/m çimento (450 doz) (Köse ve diğerleri, 2018). Kalın kil + sığ yeraltı suyu + oturma kontrolü bileşiminde jet grout birinci tercihtir.

15–25 m'de kum–çakıl taban seviyesine ulaşan uç dayanımlı fore kazık veya CFA kazık, ağır yüklü yapılarda jet grout ile iyileştirilmiş radyeye alternatiftir. Geniş alanlı ve düşük yüklü sahalarda DSM maliyet avantajı sağlar. Kıyı bandındaki derin kazılarda ankrajlı fore kazık perde + drenaj, yamaç eteklerinde shotcrete + zemin çivisi kullanılır.

• Kalın kil + sığ su + oturma: jet grout kolon (bölgede yayımlanmış uygulama örneği var)
• Ağır yük, 15–25 m taban: fore kazık / CFA kazık
• Geniş alan, düşük yük: DSM
• Derin kazı: ankrajlı fore kazık perde + drenaj

Pazar bağlamı

TOKİ 500 bin konut programında Ordu payı 3.334 konuttur. Ordu Şehir Hastanesi 900 yatak temel kapasiteyle, 1.520 yatağa çıkabilecek şekilde projelendirilmiştir. Ordu–Giresun Havalimanı tamamen deniz dolgusu üzerine inşa edilmiştir; bölgede kıyı dolgusu üzerine yapılaşmanın kurumsal emsalidir.